Tuinrondleiding

 

Wat was er te zien op Vrij Groen?

Het Vrij Groene landschap en de ondergrond DSCN1899
Kas
Ecotoilet
Berging en groen dak
Composthoop
Insectenhotel
Fruittuin
Vrij Groen op Vrij Groen
Vijvers
Bloemenheuvels van Wim
Geurplantenwal
Touwpomp
Kruidenspiraal
Schooltuinbakken
Moestuin
Hazengaas
Kerstbomenasiel

Het Vrij Groene landschap en de ondergrond
Vóór de aanleg van Vrij Groen was de tuin nog vrij vlak. De gemeente Oegstgeest stelde een graafmachine ter beschikking om wat reliëf in het terrein te brengen, en diversiteit in ondergrond en dus begroeiing. We hebben toen heuvels, vijvers en paden aangelegd. Verder zijn er op verschillende plaatsen drainagegreppels gegraven, die elk jaar verder uitgebreid worden, zodat de tuin niet blank komt te staan.

Ook de grond is niet overal hetzelfde waardoor op verschillende plaatsen in de tuin verschillende planten een kans krijgen. Het grootste deel is klei, waaronder ook de grond onder de moestuin. Klei is vaak vruchtbare, maar ook zware en dichte grond. Het kost een aantal jaren van grondbewerking voor er genoeg organisch materiaal in zit, waardoor de grond wat losser wordt, en veel planten makkelijker groeien. Op dit moment is dat nog niet zo en zijn de groentes daardoor kwetsbaarder voor ziektes en beestjes zoals aardvlooien.

Terug naar boven

Kas

vrij groen 140723 kas Toke de KroonDeze kas staat er pas net, sinds maart 2014. We gaan er komend jaar tomaten, komkommers, paprika’s, pepers en basilicum in zetten, die planten houden van warmte. In de zomer, als de zon er op staat, is het stikheet in de kas en wil je er zo snel mogelijk weer uit. In de winter is het een welkom toevluchtsoord tegen kou, wind en regen.

Het geraamte van de kas is afkomstig van de oude kas en shelter op de tuin bij Naturalis. Deze kas is iets hoger omdat de poten niet vast staan in de grond, maar vast zijn gemaakt aan palen die in de grond staan. Er is wel nieuw plastic overheen gegaan, dus hij is niet helemaal gerecycled.

Terug naar boven

Ecotoilet

WP_20141220_036 2Een ecotoilet hoef je niet door te spoelen. Het vangt de uitwerpselen op in een zak die onder de pot hangt. Er zitten gaatjes in die zak, zodat het overtollige vocht eruit kan lopen. Dit vocht komt in een bak terecht naast het toilet, waar planten in staan die de voedingsstoffen opnemen zodat die niet wegspoelen het oppvervlaktewater in.

Na een grote boodschap leg je wat droog materiaal op je poep, bijvoorbeeld gedroogd gras. Dat is tegen vliegen en andere insecten, en belangrijker: tegen de geur. Als iedereen dit netjes doet is een ecotoilet helemaal reukloos.

Als de poepzak vol is, kan de inhoud daarvan uiteraard weer hergebruikt worden. Eerst wordt het gecomposteerd en dan dient het als bemesting voor op de tuin.

Terug naar boven

Berging en groen dak

DSC06322Het groene dak is gemaakt van hergebruikt materiaal. Het substraat is steenwol uit van een tomatenkwekerij, wat na de teelt weggegooid wordt. Daarop zit een beetje compost en schelpen en daar groeien de plantjes op. Het zijn vooral vetplantjes die goed tegen de droogte kunnen. Ook staat er bieslook en tijm.

Huislook werd gebracht door een enthousiaste bezoeker. Een aantal soorten vetplantjes hebben we weggehaald van het groene dak van de Lucas van Leydenschool, die werd gerenoveerd.

Terug naar boven
hjhk

Composthoop

OLYMPUS DIGITAL CAMERAComposteren is geen makkelijke klus, en onze composthoop is dan ook een beetje een experiment. Wat is de juiste verhouding om het tuin- en keukenafval goed te laten compostern? Hoe vaak moet het omgeschept worden? Het geheel bestaat uit 2×3 compostbakken. Een lading compost begint aan de ene kant als groen afval (uit de tuin en uit de keuken), en moet 2 keer omgeschept worden naar de volgende bak.

Het is sowieso een beetje een frustrerend proces om enorme bergen onkruid, eierschalen en bananenschillen in te zien krimpen tot lullige hoopjes zwarte aarde. Sowieso kun je niet alles op de composthoop gooien, want kweekgras, zuring en paardebloem groeien gewoon rustig verder op de composthoop.

Maar die zwarte aarde is het wel het zwarte goud waarop onze nieuwe plantjes groeien. We produceren lang niet genoeg compost om onze hele tuin te bemesten, daarom kopen we elk jaar nog een flinke lading biologische compost ergens anders.

Terug naar boven

Insectenhotel

Er staan tweWP_20140324_034e insectenhotels op Vrij Groen: bij de fruittuin en bij de bloemenheuvels.

De insectenhotels hebben holletjes met verschillende doorsneden, waarin verschillende soorten solitaire bijen eitjes kunnen leggen. Ze doen er vervolgens een beetje stuifmeel bij, dan maken ze een schotje en dan wordt er een nieuw eitje gelegd met een beetje stuifmeel etc., tot het holletje vol is. Als het eitje uitkomt, kan de bijenlarve het stuifmeel eten tot hij uitvliegt.

Maar… de eitjes van de bijen kunnen geparasiteerd worden door sluipwespen. Daarnaast zijn bijenhotels in trek bij spechten. Het wordt dan ook wel eens in plaats van een bijenhotel, een “spechtenbar” genoemd. Ook bij Vrij Groen zijn holletjes leeggegeten…

Terug naar boven

Fruittuin

DSCN1825In de fruittuin staan een aantal fruitbomen en een heleboel fruitstruiken. Daarnaast zijn er ook nog twee aardbeienveldjes. De fruitbomen worden jaarlijkst gesnoeid door een professionele snoeier. De fruitstruiken moeten nog een beetje op gang komen, ze staan er pas een jaar in. Elk jaar krijgen de bomen en struiken een mooie hoop mest en compost.

Verder staan door de hele tuin heen bramenstruiken. Heerlijk natuurlijk, en qua verzorging hebben we er geen omkijken naar. We moeten ze juist in toom houden zodat ze de boel niet overwoekeren.

Terug naar boven

Vrij Groen op Vrij Groen
Een deel van de tuin wordt niet gecultiveerd. Ten eerste omdat we niet genoeg menskracht hebben om de hele tuin te bewerken. Ten tweede doen we dat ook bewust, zodat de natuur een beetje haar gang kan gaan. Zo vinden een heleboel planten en dieren een plaats op onze tuin, en kan de tuin zich op een natuurlijke manier ontwikkelen.

We willen natuurlijk ook niet dat de tuin een groot wilgenbos wordt, wat misschien wel gaat gebeuren als we jarenlang niks doen. Daarom gaan we in de toekomst misschien wel “ingrijpen”. En misschien komen er de komende jaren meer vrijwilligers bij waardoor we meer kunnen doen op de tuin. Maar de bedoeling is wel dat een stevig deel van de tuin “wild” blijf.

Terug naar boven

Vijvers

Er zivrij groen vijverjn drie vijvers op Vrij Groen. De  vijvers zijn gegraven op een mooie biodiversiteit te krijgen en om een de tuin nog mooier te maken.

Door het verschil in hoeveelheid zon, krijgen de vijvers hun eigen karakter.

Doordat er in de tuin veel riet groeit, komt dit in de vijvers ook veel voor. Zo staat er in één van de  vijvers veel Lisdoddes, oftewel rietsigaren.

In de vijver naast het terras groeien veel diverse waterplanten.


Terug naar boven

Bloemenheuvels van Wimvrij groen bloemenheuvels

Op de heuvels groeien heel veel soorten bloemen die veel bijen en vlinders aantrekken. Ze komen naar de bloemen om nectar te eten. In de luwte van de heuvel kunnen vlinders opwarmen in de zon. Als je hier gaat zitten op een zonnige dag, kun je veel insecten langs zien komen.

Terug naar boven
GeurplantenwalDSCN1836

Hier staan geurende planten, op een verhoging zodat de geuren bijna vanzelf je neus in waaien. Naast een aantal kruiden, zoals rozemarijn en salie, staat er kamperfoelie, muskus-salie, muurbloem, lavendel, en in de zomer komt de lathyrus in bloei. De wal is gemaakt door scholieren van het Rijnlands Lyceum, die een stage deden bij Vrij Groen.

Terug naar boven

Touwpomp

Vrij Groen 130723 pompen Else Kortselius 2Touwpompen zijn lowtech waterpompen. Dat wil zeggen dat er geen ingewikkelde technologie aan te pas komt, en ze relatief makkelijk te bouwen zijn met simpele materialen. Ze worden dan ook over ter wereld gebruikt. In droge gebieden worden ze gebruikt om tot wel tientallen meters diep grondwater op te pompen. Wij gebruiken onze pomp op de tuin gewoon om slootwater op te pompen, en vervolgens stroomt dat naar een vijvertje middenin de tuin. Dan hoeven we minder heen en weer te sjouwen met gieters.

De touwpomp werkt met (verassing!) een touw, waaraan rubberen zuigertjes vastgemaakt zijn. Het touw wordt vastgemaakt aan een wiel en door een buis gedaan die met het uiteinde in het water hangt. Als je aan het wiel draait zuigen de zuigertjes het water mee omhoog. De rubbertjes hoeven niet helemaal sluitend te zijn om toch heel gemakkelijk water op te kunnen pompen.

Hoe dieper de pomp is, hoe zwaarder het pompen gaat. Onze pomp pompt het water maar een paar meter omhoog, en kan dus tientallen liters per minuut oppompen (afhankelijk van hoe fanatiek de pomper is).

Onze pomp is al in 2011 gebouwd op de vorige tuin bij Naturalis. Hij is gedeeltelijk gemaakt van gerecycled materiaal, onder andere een oude autoband. Eind 2012 verhuisde hij mee naar de huidige lokatie en met wat kleine aanpassingen weer opgebouwd.

Meer informatie over touwpompen.

Terug naar boven

Kruidenspiraal

De kruidenspiraal spiraalt van buiten naar binnen omhoog. Aan de lagere buitenkant is het wat natter, waar bepaalde kruiden van houden. In het midden is het hoog en droog waar andere kruiden zich meer bij thuis voelen.

Terug naar boven

Schooltuinbakken

vrij groen 140405 moestuinbakken vullen henk nagtegaal

Elke donderdag, van april tot en met september, komen kinderen van Basisschool Het Dok naar Vrij Groen voor de schooltuinles. Ze tuinieren in groepjes in de schooltuinbakken. En ze gebruiken de hele tuin om meer te leren over planten, bodem, beestjes, windrichtingen…. Alles leren ze door te doen,  door ervaren, te proeven, te ruiken. Ze komen met veel plezier naar Vrij Groen.

Terug naar boven

Moestuin

DSCN1837Het centrum van Vrij Groen is de moestuin. Het grootste deel van onze energie gaat hierheen. De tuin is opgedeeld in 6 vakken: aardappels, peulvruchten, kolen, bladgroenten, vruchtgroenten en wortelgroenten. Elk jaar roteren wisselen de soorten groentes van plaats, zodat de grond niet uitgeput raakt en ziektes minder kans krijgen.

In het midden van elk vak loopt een pad. Het midden is hoger en loop aan beide kanten af. Op het laagste punt, tussen de vakken in, liggen drainagegreppels om het overtollige regenwater af te voeren. Op de drainagegreppels willen we vaste planten (bijvoorbeeld rabarber) en bodembedekkers gaan zetten.

In februari begint het tuinierseizoen meestal met het kopen van het zaad. Een deel daarvan wordt vervolgens door verschillende tuiniers thuis voorgezaaid. Maar in februari kunnen, als de grond niet hard bevroren is, ook al de eerste groentes buiten gezaaid worden. Uiteraard nadat er gespit en bemest is. De rest van het jaar gaat het door met spitten, bemesten, zaaien, planten, poten, wieden, opbinden, wieden, wieden en natuurlijk: oogsten! De oogst van de dag wordt verdeeld onder de mensen die die dag op de tuin gewerkt hebben.

Terug naar boven

Hazengaas

vrij groen 140824 hek hnOmdat er veel vraat door hazen was, hebben we besloten de tuin te omheinen. De afgelopen tijd is er hard gewerkt aan hazengaas, waardoor de worteltjes en kool nu weer veilig kunnen groeien. Moestuinieren is soms werken met de natuur en soms vechten tegen de natuur. Het is wachten op de volgende plaag (slakken, woelmuizen, veenmollen, ….) die we het hoofd moeten zien te bieden.

Een van de beste remedies tegen plagen is: gezonde planten. Als de planten in goede aarde staan en goed verzorgd worden kunnen ze een stuk meer hebben. Zo hebben we op dit moment last van aardvlooien, wat voornamelijk komt doordat de planten niet hard genoeg groeien, doordat er nog niet genoeg organisch materiaal in de grond zit. Hopelijk verbeterd dit de komende jaren. We werken er hard aan….

Terug naar boven

Kerstbomenasiel

OLYMPUS DIGITAL CAMERAHet kerstbomenasiel bestaat nu al 4 jaar, eerst op de oude tuin en nu hier. Mensen kunnen hun kerstboom, met kluit en goed verzorgd, na kerst afleveren. In het asiel kan hij dan overzomeren en de paar weken voor de volgende kerst weer opgehaald worden. Er worden jaarlijks ongeveer 100 bomen gebracht. Als de boom de zomer niet overleeft kan de eigenaar heb volgende jaar een zogenaamde weesboom meenemen. Dat is een boom zonder eigenaar die bijvoorbeeld langs de straat gevonden is. Zo heeft iedereen het volgende jaar toch een mooie boom. Sommige mensen hebben ook twee bomen in het asiel staan, en wisselen die elk jaar af. Zo hebben de bomen meer tijd om te herstellen van de heftige kerstperiode.

Dankzij het asiel hoeven er minder kerstbomen gekweekt, uitgegraven of gekapt en vervoerd te worden. Dus stukken beter voor het milieu! (Voor de maximale score moet de boom natuurlijk ook met de bakfiets gebracht en opgehaald worden). En elk jaar dezelfde (levende) boom geeft natuurlijk ook weer wat extra’s.

Het kerstbomenasiel kost een tientje per boom per jaar (te betalen als de boom opgehaald wordt), en is een belangrijk inkomstenbronn voor Vrij Groen.

Terug naar boven